Ja. Een soa kan maandenlang geen merkbare symptomen veroorzaken, en de afwezigheid van symptomen wil niet zeggen of je een infectie hebt. Als een mogelijke blootstelling maanden geleden heeft plaatsgevonden, is testen nu meestal nuttiger dan blijven wachten. Het meest betrouwbare moment voor een test hangt af van de infectie waarop getest wordt, het type test, de locatie van het lichaam waar het monster wordt genomen en of er later nog blootstellingen zijn geweest. Een negatieve uitslag die te vroeg is verkregen, moet mogelijk herhaald worden; een test voor één soa test niet automatisch ook voor alle andere soa's.
Illustratief voorbeeld: Riley voelt zich goed, maar hoort dan dat een ex-partner positief getest is op chlamydia. Hun laatste seksuele contact was vier maanden geleden. Riley moet nu een test laten doen en de arts vertellen wanneer en wat voor soort contact er was. De arts moet vragen of een urine- of genitale test alleen voldoende is, of een keel- of rectale test geschikt is en of een hiv- of syfilistest ook wordt aanbevolen. Dit voorbeeld illustreert hoe de zorg gepland moet worden; het is geen diagnose of bewijs over wanneer een infectie is begonnen. Een test kan niet betrouwbaar vaststellen wie een infectie heeft overgedragen of wanneer dit is gebeurd.
Veel seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's) veroorzaken geen symptomen, of symptomen die zo mild zijn dat ze over het hoofd worden gezien. De CDC wijst hierop voor chlamydia en gonorroe. Syfilis kent ook een latente fase, waarin er mogelijk geen zichtbare tekenen zijn. Genitale herpes kan mild verlopen of onopgemerkt blijven. Iemand kan zich daarom goed voelen en toch een test nodig hebben na een bekende blootstelling, een diagnose bij een partner of een blootstelling die hem of haar zorgen baart.
Symptomen kunnen ook komen en gaan. Een wondje dat geneest of een afscheiding die stopt, bewijst niet dat een infectie verdwenen is. Tegelijkertijd kunnen jeuk, een branderig gevoel, afscheiding, ongemak in het bekkengebied of huiduitslag ook andere oorzaken hebben dan een SOA. Symptomen alleen kunnen een SOA niet bevestigen of uitsluiten, en dit artikel kan niet bepalen wat de oorzaak is van de symptomen van een specifieke persoon.
Maak bij een mogelijke blootstelling van maanden geleden nu een afspraak voor een soa-test in plaats van te wachten op symptomen. De periode waarin een specifieke infectie kan worden opgespoord is dan al voorbij, maar de arts moet nog steeds weten om welke infectie het gaat, welke testmethode is gebruikt, op welke plek de infectie zich heeft voorgedaan en of er sprake is geweest van andere blootstellingen. Er is geen vaste wachttijd die voor elke soa-test geldt. Bij sommige infecties kan een vroege test een infectie missen; een arts kan dan een eerste test en een herhalingstest na een bepaalde tijd aanbevelen.
De CDC geeft de volgende gebruikelijke detectieperiodes na blootstelling aan voor mensen die geen antiretrovirale medicijnen gebruiken. Dit zijn benaderende periodes en geen garantie dat elke test een infectie op de eerstgenoemde dag zal detecteren.
| HIV-test | Gebruikelijk detectievenster na blootstelling | Wat te doen met een negatief resultaat? |
|---|---|---|
| Nucleïnezuurtest (NAT) | 10–33 dagen | Als er eerder een test is afgenomen of als er nog steeds zorgen zijn, vraag dan of vervolgonderzoek nodig is. |
| Laboratoriumtest voor antigenen/antilichamen met bloed uit een ader. | 18–45 dagen | Een resultaat dat vóór het einde van de testperiode wordt verkregen, moet mogelijk worden herhaald. |
| Snelle antigeen-/antilichaamtest met behulp van een vingerprikbloed. | 18–90 dagen | Volg de aanwijzingen van de testkit of de arts met betrekking tot de timing; sneltesten kunnen een langere marge hebben. |
| Antistoffentest, inclusief vele zelftests. | 23–90 dagen | Herhaal de test na het volledige testvenster als de eerste test eerder plaatsvond. |
Deze hiv-referentiewaarden zijn niet onderling uitwisselbaar. Vraag de kliniek welke test is gebruikt en wanneer een negatief resultaat als doorslaggevend wordt beschouwd voor die test. PrEP, PEP of andere antiretrovirale medicijnen kunnen het testplan beïnvloeden; vertel de arts of u deze medicijnen gebruikt. Een negatieve hiv-test zegt op zichzelf niets over chlamydia, gonorroe, syfilis of andere infecties.
Voor chlamydia en gonorroe wordt meestal een nucleïnezuuramplificatietest (NAAT) gebruikt op urine of een uitstrijkje. Het monster moet overeenkomen met de lichaamslocatie waarop de besmetting heeft plaatsgevonden: bij orale seks kan een keeluitstrijkje nodig zijn en bij receptieve anale seks een rectaal uitstrijkje. Een urinetest alleen dekt deze locaties mogelijk niet. Bij een recente besmetting kan een arts adviseren om terug te komen als de eerste test negatief was. De algemene patiëntenrichtlijnen van de CDC geven geen universeel "betrouwbaar na X dagen"-getal voor elke chlamydia- of gonorroe-test en blootstelling, dus pas daar geen HIV-venster op toe.
Syfilis wordt meestal vastgesteld met een bloedtest. Een infectie in een zeer vroeg stadium kan moeilijker te detecteren zijn, daarom kan een arts een herhaalde bloedtest aanbevelen als er recentelijk sprake is geweest van blootstelling of als een partner een bevestigde diagnose heeft. Syfilis kent verschillende stadia, waaronder een latente infectie zonder zichtbare symptomen. Als een partner een bevestigde diagnose van syfilis in een vroeg stadium heeft, neem dan onmiddellijk contact op met een arts, zelfs als een eerste bloedtest negatief is; de richtlijnen van de CDC kunnen een behandeling aanbevelen op basis van het tijdstip en de blootstelling, in plaats van alleen te vertrouwen op een negatieve test in een vroeg stadium.
"Een volledig testpanel" kan bij verschillende klinieken verschillende dingen betekenen. Vraag welke infecties worden meegenomen en welke monsters worden afgenomen. De CDC raadt routinematige bloedtesten op herpes af voor de meeste mensen zonder symptomen, omdat de test vals-positieve resultaten kan opleveren en mogelijk niet duidelijk maakt wanneer of waar de infectie heeft plaatsgevonden. Als u een nieuwe blaar of zweer heeft, neem dan contact op met een arts zolang deze aanwezig is; het testen van een laesie kan meer informatie opleveren dan een bloedtest. Cervicale HPV-screening is ook geen algemene test voor alle SOA's en bepaalt niet wanneer HPV is opgelopen.
Overweeg, totdat u medisch advies heeft, seks te vermijden of consequent condooms te gebruiken. Als een test positief is, volg dan de behandelings- en partnerwaarschuwingsinstructies van de arts of de GGD en vraag wanneer u veilig weer seks kunt hebben. Gebruik geen overgebleven antibiotica: het kan zijn dat het om het verkeerde medicijn, de verkeerde dosis of de verkeerde behandelingsduur gaat, wat de diagnose en behandeling kan bemoeilijken.
Raadpleeg direct een arts bij nieuwe genitale wondjes of blaren, ongewone afscheiding, pijn bij het plassen, bloedingen tussen menstruaties, een nieuwe huiduitslag of aanhoudende pijn in het bekken of de onderbuik. Deze symptomen bewijzen geen SOA, maar ze verdienen wel onderzoek in plaats van te wachten op een routinecontrole. Pijn in de onderbuik of het bekken in combinatie met koorts, braken of een algemeen gevoel van malaise moet dringend worden onderzocht; artsen moeten verschillende mogelijke oorzaken overwegen.
Plotselinge, hevige pijn in de testikels is een noodgeval, omdat deze acute oorzaken kan hebben die niets met een soa te maken hebben. Zoek onmiddellijk medische hulp. Als u binnen 72 uur mogelijk bent blootgesteld aan hiv, is de periode waarin u PEP (postexpositieprofylaxe) kunt starten ook tijdsgebonden, zelfs als u geen symptomen heeft.
Een testresultaat is specifiek voor de test, het monster, de lichaamslocatie en de datum. Een negatief resultaat, verkregen na de relevante detectieperiode, zonder latere blootstelling en zonder medicijnen die de testresultaten beïnvloeden, kan geruststellend zijn met betrekking tot de geteste infectie. Het bewijst echter niet dat alle soa's afwezig zijn. Een positief resultaat vereist klinische interpretatie en een behandelplan; het bewijst niet wie de infectie heeft overgedragen of wanneer. Als de timing onduidelijk is, vraag dan de kliniek om te noteren welke tests zijn uitgevoerd en of en wanneer deze herhaald moeten worden.
Voor actuele informatie over testen kunt u het beste beginnen met de CDC-gids voor het testen op soa's , de CDC-informatie over de testperiode voor hiv en de CDC-richtlijnen voor PEP (postexpositieprofylaxe) . Zie ook de CDC-informatie over testen op chlamydia , gonorroe , syfilis en genitale herpes . De richtlijnen kunnen per locatie en individuele medische geschiedenis verschillen, dus een arts of een openbare gezondheidskliniek kan de testen afstemmen op de blootstelling.